Het Beeld dat Moet, Deel II

Dat de esthetiek troont, is wellicht een wanhopig vervolg nu al het andere heeft afgedaan. Engagement, waarheid en betekenis, een mening überhaupt, wat heeft het voor zin? Staan we er in een neoliberaal klimaat er tenslotte niet alleen voor, alleen verantwoordelijk voor onze eigen overtuigingen? En daarbij het idee dat deze ‘zelf’, de autonome ik, niet meer in staat is tot het authentiek scheppen van een origineel beeld dat betekenis draagt en iets zegt over en iets wil met… Die doelen lijken verloren, en dan kan het werk slechts nog verwijzen naar zichzelf en naar andere naar zichzelf-wijzende werken.

De Grote Stromingen zijn voorbij. Maar om niet lethargisch met dit end-isme mee te verzanden in de witruimten van het onkenbare, gaan we verder. De kunst is dood, leve de kunsten! Het onvermogen tot avant-gardisme doet ons brutaal de chronologie (nog zo’n premodern principe) vernietigen en de gehele maak-geschiedenis op onze werktafel uitstallen. Waar een Malevich een prachtige punt (een vierkante punt) in de chronologie heeft gezet (of het optreden van Duchamp, of vul maar iets anders in), en allerlei kunsttheoretici heftig instemmend mee knikten, knikken wij ook glimlachend mee, het zij zo!

En dan nu weer terug naar Egypte, terug naar de pre-socratici, terug naar de donder. Terug naar alles wat aan de dag treedt en verder. De grote der namen (mogen we dat nog zeggen?) hebben nooit anders gedaan, het verschil is dat ze het in een tijdsbestek deden waar we nu nostalgisch over kunnen doen. Maar een Malevich zocht naar mijn inzien niets buiten zijn Niets van het Vierkant. En ook een Picasso vocht net zolang met zijn werk tot het verhaal eruit was, en spreek me niet over Van Gogh, figuratief; maar een figuur moest vanwege het figuur! En zijn geschilderde boerenschoenen hoeven voor mij verder niets te zeggen over het boerenleven (zie Derrida over Heidegger en Schapiro over de boerenschoenen van Van Gogh).

Een kunstenaar is niet minder (Plato) of meer (Hegel) dan iets of iemand anders. Dat sommigen verkoren (hihi) zijn om hoofd, hart en handen te buigen over de transformatie en sublimatie van het aards vergankelijke en haar goddelijke poëzie, wat kan de lekenmassa daar nou aan doen? Niet iedereen ontsnapt aan de ledigheid en de verstrooiing! U ziet het al, ik maak me niet schuldig aan romantisch taalgebruik of waardeoordelen.

Dit soort praat kan al snel stranden in een soort vorm-vent discussie, maar dan kan ik nu al met Flaubert (de keizer van de esthetiek) spreken dat zo’n onderscheid debiel is, want hoe bestaat zoiets los van elkaar? De vorm draagt de inhoud en ze zijn niet apart denkbaar. Het gaat erom dat die inhoud niets hoeft te bevatten van dat wat er buiten ligt (persoonlijke anekdotes, politieke statements of maatschappelijke betrokkenheid) want dan kan men beter iets anders gaan doen (dagboeken schrijven, de politiek ingaan of hulpverlener worden).

Het is altijd gevaarlijk en daarmee verleidelijk om nu Nietzsche erbij te halen. Hoe hij de menselijke profeten veracht, de valse boodschappers, waaronder ook kunstenaars, met valse idealen en machtshonger en (on)bewuste behoeften. En hoe hij de ware taak van de kunstenaar zag in het weergeven van de veranderlijke werkelijkheid, de roes, het driftmatige: het DIONIYSISCHE. En hoe daarvoor weer een masker nodig is, de illusie, de vormgeving: het APPOLLINISCHE. En hoe wij het Dionysische zijn kwijtgeraakt, met onze opgeblazen breinen en ‘vrouwelijke’ conventies. Daarom laat ik hem nog even met rust. Liever haal ik Kant er opnieuw bij, de oude reus. Hij sprak over de werking van het esthetisch oordeel13735179_1106193012774481_2633542702597950893_o (1). Zoek dat maar eens op. Hoe de systematiseerbaarheid van de natuur (en/of een kunstwerk) kan aansluiten bij onze natuurlijke behoeftes. Want daar gaat deze expositie over: Wanneer de aansluiting plaats vindt, ontstaat er binnen de vrije verbeelding iets dwangmatigs wat een bevredigend geheel zoekt. Een geheel dat telkens verschuift en nooit daadwerkelijk afgerond wordt. Wat houdt die bevrediging in? Hoe werkt ze? Hoeveel is ze waard? Daar zal ik me wellicht een volgende blog aan wagen.

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s