Christenen die onze wereld hebben veranderd.

George Whitefield

Whitefield wordt wel de vader van ‘de agressieve werkwijze’ genoemd, een type evangelieverkondiging waarin niet wordt afgewacht of buitenstaanders naar de kerk komen, maar de evangelist hen bewust opzoekt.

Whitefield: ‘De mens heeft een vrije wil om naar de hel te gaan, maar niet één om naar de hemel te gaan, totdat God in hem het willen en het werken werkt.’

De methodisten gingen naar de allerarmsten, richtten de gevallen op, maakten drinkebroers tot ordentelijke burgers, brachten orde in verlopen gezinnen, deden het werk van de Goede Herder, en ontfermden zich over vele verloren schapen. Whitefield behoorde tot deze weldoeners. In Engeland bekommerde hij zich om verpauperde mijnwerkers, in het Amerikaanse Georgia hielp hij mee om in Bethesda een weeshuis op te zetten. Hij ontwierp een landbouwproject voor onderdrukte zwarten en kwam actief op voor de voor economisch gewin uit Afrika gesleepte slaven. Velen beschouwden hem als een onruststoker. Men schat dat Whitefield in totaal zo’n 40.000 maal heeft gepreekt.

ChestertonGKC49

Hij moet een imposante, ja intimiderende verschijning geweest zijn; twee meter lang, corpulent, warrige haardos, en graag rondluierend met een geladen pistool of een wandelstok waarin een sabel verborgen zat.

In zijn tijd zag hij de adel decadent worden, de intellectuele elite hedonistisch en arrogant. Hij flirtte als jonge kunstacademiestudent met revolutionaire politieke bewegingen en occulte filosofieën. Pas dankzij Frances, met wie hij in 1901 trouwde, herontdekte hij het christelijk geloof. Zijn hervonden christelijk geloof bracht hem in een bijzondere positie binnen de intellectuele elite van het Engeland van de vroege 20e eeuw. Onder toonaangevende intellectuelen – denk aan sciencefiction auteur H.G. Wells, toneelschrijver G.B. Shaw, filosoof Bertrand Russel – was het idee in zwang dat religie haar beste tijd gehad had. Chestertons bekering was een schandaal, een steen des aanstoots voor de Britten in het algemeen en de intellectuelen in het bijzonder.

De vraag die hij eens naar zijn vrouw stuurde toen hij op reis was; ‘Where Ought I to be?’ waarop ze ‘Home’ antwoorde, klinkt iets van door als een filosofisch, bijna existentieel, vertwijfeld, als een oudtestamentische hartenkreet  van de psalmist of Jeremia of – Chestertons favoriet – Job… Where ought i to be? Dit vertaalde zich in een enorm en grillig oeuvre – een luilekkerland voor de liefhebber, maar voor de gemiddelde belangstellende een nogal ondoorgrondelijke kluwen. Maar onze moderne tijd, die de specialist verkiest boven de klassieke, flamboyante uomo universale, kan hem maar moeilijk plaatsen, en het is jammer maar begrijpelijk dat hij een wat marginale, weinig zichtbare rol is gaan spelen.

Voor sommigen speelde hij een beslissende rol bij hun bekering. Beroemde voorbeelden zijn C.S. Lewis, die naar verluidt mede onder invloed van Chestertons The Everlasting Man zijn atheïsme afzwoer, en de Canadese Marshall McLuhan. De frasen waarmee die laatste bekend werd – ‘the medium is the message’ en de ‘global village’ – zijn typisch chestertoniaanse paradoxen. Ook had Chesterton een aanzienlijke literaire invloed. Niet de minste schrijvers noemden hem een inspiratiebron: J.R.R. Tolkien, Ernest Hemingway, Jorge Luis Borges, Graham Greene, Evelyn Waugh, Gabriel García Márquez, om maar wat klinkende namen te noemen.

Charles M. Taylor

Taylor is allereerst een genuanceerd denker. Het is bij hem nooit alles of niks. Zo heeft Taylor oog voor de verworvenheden van de laatmoderne westerse cultuur. Onze samenleving is te complex voor een eenzijdige positieve of negatieve kijk op de dingen. Bij Hegel vindt Taylor inzicht gevende beschrijvingen van de conflicten tussen Verlichting en Romantiek. Het niet kunnen kiezen tussen Verlichting en Romantiek en het zoeken naar synthese zijn de ‘hegeliaanse trekken’ die in het latere werk van Taylor zichtbaar blijven. Atheïsten en theisten zullen in de 21ste eeuw beiden het pleit niet winnen. Trouwens, tussen die twee uitersten bestaat inmiddels een wereld (Taylor noemt het een ‘supernova’) aan spirituele en religieuze posities. Taylor wil de hedendaagse ethiek verlossen van zijn krampachtigheid. Van de dominante 20ste-eeuwse secularisatietheorie (hoe meer kennis, des te minder God) laat Taylor geen spaan heel.

Stanley Hauerwas

Een belangrijke rode draad die door zijn denken loopt, is een voortdurend protest tegen een apolitieke opvatting van het christelijke geloof. Wie het geloof reduceert tot het innerlijk, zoals veel liberale protestanten en piëtisten sinds de 19e eeuw doen, maakt van de politiek een ‘neutrale ruimte’. Geloof heeft echter alles te maken met het hele leven en daarom ook met de samenleving. Een scheiding tussen geloof als iets voor het privédomein en politiek als neutrale bezigheid in het publieke domein, behoort tot de nachtmerries van Hauerwas. In navolging van Yoders invloedrijke boek The Politics of Jesus wordt Hauerwas niet moe om te herhalen dat het christelijk geloof tot op het bot politiek is. Het grote Bijbelse verhaal, het leven en de boodschap van Jezus, zijn doortrokken van politiek. Juist om ruim baan voor het christelijk geloof te krijgen in de samenleving, moet iedere vorm van ‘christendom’ –met staatsmacht opgelegd cultuurchristendom –tegengegaan worden. Alleen dan zijn christenen vrij om hun boodschap zonder compromissen te verkondigen én kunnen niet-christenen in vrijheid de keuze maken om het geloof te omhelzen.

 

Bron: Rob A. Nijhoff (Red), ‘Christenen die onze wereld hebben veranderd.’ Van Augustinus tot Bono 

 

Advertenties

One thought on “Christenen die onze wereld hebben veranderd.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s