Hegel over Kunst (klaar, hoeft niet meer, het is goed zo)…

Hegels systeem beoogde een verklaring te geven voor zo ongeveer alles. Hij plaatste zichzelf dan ook aan het eind van de wereldgeschiedenis. De wereld was rond 1830 in principe af. Dat de wereldgeschiedenis ten einde is wil voor Hegel tevens zeggen dat de kunstgeschiedenis afgelopen is. Het doel van de kunst, het de mens bewust maken van zijn wezen, is volbracht. Alles wat kunst te bieden had, kan voortaan beter op een andere manier worden gebracht, namelijk als wetenschap. Hegel kondigde, triomfantelijk en melancholiek tegelijk, het einde van de kunst aan.arsenale_dan-300x326

Met het christendom is het besef doorgedrongen dat het individu als zelfbewustzijn tegenover God staat, maar als groep in Zijn huis, de kerk, woont. Het innerlijk treedt nu op de voorgrond met zijn rijke emotionaliteit. De kerk vormt bij uitstek het kunstwerk van het innerlijk leven. Het lijden van het individu dat afgezonderd is van zijn bestaansgrond wordt er tot visuele ervaring; in de lijdensweg van Jezus en de aangekondigde verlossing vinden de diverse kunsten hun laatste ontplooiingsmogelijkheden.

Naarmate de betekenis van de heilsboodschap beter begrepen wordt en gepoogd wordt dit hogere begrip in de christelijke kunst in te bouwen wordt de romantische kunst steeds meer ideeën kunst. De inhoud is nu niet te vaag maar te nauwkeurig bepaald om een adequate verbeelding toe te laten. Hegel ziet om zich heen dat kunstenaars proberen de kunst te redden door steeds meer ideeën in hun werk in te voegen. Dit is voor hem een bevestiging van zijn algemene diagnose: er vindt een vergeestelijking van het bewustzijn plaats, maar deze heeft uiteindelijk geen verbeelding meer nodig. Wat kunst tot uitdrukking zou kunnen brengen is op verstandelijk niveau al preciezer, helderder en vollediger tot bewustzijn gebracht. Kunst wordt daarmee tot een illustratie van wat al bekend is. Alle kunst die verder nog gemaakt zal worden is of hoogdravend en pretendeert iets wat zij niet waar kan maken: heldere gedachten over te brengen, of geeft uitdrukking aan een bewustzijn dat het niveau van haar tijdperk niet evenaart. We zijn de kunst definitief ontgroeid.

Filosofen zouden in twee groepen verdeeld kunnen worden: zij die trachten een probleem op te lossen, en zij die trachten een probleem in al zijn facetten duidelijk te maken. Hegel is een typische representant van de eerste groep. De filosofen die hierna volgen zijn stuk voor stuk typerend voor de tweede groep. Zij proberen, ieder op eigen wijze, een cluster van bij elkaar horende problemen te ontwarren, zonder deze problemen direct te willen oplossen. Met het ontrafelen hopen zij veeleer, dat duidelijk wordt wat het centrale probleem is waarin alle problemen besloten liggen. Geven leden van de eerste groep, de systeembouwers, letterlijk een beeld van de wereld, leden van de tweede groep, de zoekers, beschrijven de verschillende gezichten die de wereld hun toont bij hun speurtochten.

Bron: Mol, filosofen over het belang van kunst

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s