De Cynicus hekelt Hegel en de Kudde

De cynici wagen zich aan een uitbundige wijsheid, een vrolijke wetenschap waarin spot, vervoering en ironie hun plaats hebben, in plaats van bijvoorbeeld de zwaarwichtigheid, het buitensporig vocabulaire, het gebrek aan humor en de ondoordringbaarheid bij Hegel. Voor wie Hegel wil lezen, zit er niets anders op dan hegeliaan te worden. Hegel beoefent de filosofie zoals men wiskunde beoefent. Diogenes beoefent de wijsheid als poëtica. Hegel zegt dan ook: Er zijn over hem alleen maar anekdoten te vertellen. Ze waren vaak niets meer dan obscene en schaamteloze bedelaars, die genoegen schepten in de onbeschaamdheid die ze tegenover anderen aan de dag legden. Ze zijn geen verdere filosofische beschouwing waardig. Het dossier is verpletterd: de filosofie moet niet buiten, maar in de universitaire amfitheaters worden beoefend, ze mag mannen en vrouwen op straat niet aangaan, maar alleen diegenen die zich conformeren aan de eisen van het instituut.

Welnu, de discipline sterft aan de neiging om zich op te sluiten: opgesloten in ruimten waarin ze steeds meer inkrimpt en verhardt, blijft er vanzelf, dankzij de bewierokers van de opsluiting, niets meer van over. Ze wordt bedreven door ingewijden, voor ingewijden, en sluit onherroepelijk iedereen buiten die niet het geluk heeft tot de kaste te behoren. Met dank aan Hegel en consorten…

Ik heb een hekel aan Hegel, net als zoveel anderen die we reeds hebben behandelt. Schopenhauer bekritiseerde zowel zijn opvattingen als zijn persoon. Kierkegaard zegt dat Hegel het intellectuele leven ontmenselijkt. Marx was een tegenstander van Hegels stellingen over dialectiek, en dan hebben we het nog niet over Nietzsche gehad.

Diogenes beseft dat niet iedereen zoals hij is, of dat iedereen cynicus wordt, maar preekt niet alleen voor z’n eigen parochie. Iedereen is zijn publiek. Hij gebruikt vooral humor omdat de hum esthetisch en ethisch tegelijk kan zijn. De wereld kan veel meer waard zijn dan wij vermoeden, we moeten ons bewust worden van de naïviteit van onze idealen en weten dat wij, terwijl we haar de hoogst mogelijke interpretatie menen te geven, aan ons menselijke bestaan niet eens de gemiddelde waarde hebben gegeven die het billijkerwijs toekomt.Bastein-Lepage_Diogenes

De cynicus is eenling zonder bindingen, die kiest voor een zwervend bestaan en voor eigenzinnigheid, koste wat het kost. Zijn weg is uniek, hij leidt niet naar open plekken waar de groepen zich verzamelen. Diogenes heeft niets van een revolutionair die een feest voor iedereen wil, als een collectieve verplichting. Er bestaat geen collectieve moraal. De cynicus weet dat hij de enige uitvoerder is van de festiviteiten die hij op touw zet: hij is zijn eigen doel. Niets is hem vreemder dan het collectieve project: zijn revolutie is een individuele, ze gaat alleen hemzelf aan. Zijn wens is niet het bijeenbrengen van zijnsgelijken. Hij haat de gemeenschap en weet dat elke gedachte van de kudde banaal is. De herwaardering van de waarden is een onderneming van monaden atomen, eenlingen: hun slagveld is het individuele bewustzijn, hun barricaden zijn onzichtbaar, hun woede is solitair, zonder getuigen en zonder uiterlijk vertoon.

Diogenes bestuurde geen huishouden, want het beheren van een huishouden is iets lastigs; hij bemoeide zich helemaal niet met politiek, want dat is een bron van moeilijkheden; hij waagde zich niet aan het huwelijk, hij waagde zich niet aan het opvoeden van kinderen, want hij zag de gevaren van die onderneming. Maar, bevrijd van alle gevaar, vrij, zonder zorgen, behoeften en verdriet, beschouwde hij de hele aarde als zijn woning, als één huis, als enige onder de mensen leefde hij met genoegens die hij niet hoefde te bewaken of te verbergen, en die niemand hem misgunde.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s