Metaphysics does matter! (de moderne moraal als halfslachtige erfenis)

Veel moderne moraalfilosofen zijn als het ware ‘naïeve atheïsten’ die onbewust in religieuze termen blijven denken. De morele verwarring waarmee we te maken hebben, wordt precies veroorzaakt door de teloorgang van het traditionele theïstische wereldbeeld waarmee de moraal zo innig was verbonden. We beschikken enkel nog over ‘simulacra van de moraal’ zonder dat we nog begrijpen wat moraal eigenlijk is geweest. Men blijft zich uitdrukken in termen die enkel betekenis kunnen hebben in een religieus denkkader, maar nu dus betekenisloos zijn. De hedendaags seculiere moraalfilosofie put wel inspiratie uit Aristoteles en Kant, maar deze posities impliceren elementen uit een theologisch of een teleologisch framework dat de seculiere moraalfilosofen juist verwerpen. Hoe hard moderne moraalfilosofen ook proberen om seculiere antwoorden te formuleren, zolang ze blijven verder werken met een vraagstelling die een erfenis is uit het theïstisch verleden moet er niet veel vooruitgang worden verwacht.

De indruk bestaat dat men sinds de achttiende eeuw niets anders heeft gedaan dan geprobeerd om de moraal van de religie los te maken en velen hebben bovendien het gevoel dat dit project aardig geslaagd is. Nu komen in de tweede helft van de twintigste eeuw enkele moraalfilosofen aandraven met het inzicht dat de moderne moraalfilosofen eigenlijk vermomde theologen zijn die niet losraken van de theïstische manier van denken over moraal. Bepaalde intuïties kunnen dusdanig succesvol zijn dat ze ook kunnen blijven bestaan als het denkkader waarin ze thuishoren vervalt. Deze intuïties, concepten of vraagstellingen zijn dan zodanig common sense en zelfevident geworden dat bij de overgang van het ene denkkader naar het andere niet eens de vraag naar boven komt of die zaken nog wel op een consistente manier behouden kunnen blijven.

Of God nu bestaat of niet, dat maakt voor ons denken over moraal niets uit. Net zoals de christelijke moraal niet volledig kan losstaan van het christelijk mens-,wereld-, en godsbeeld zo is er ook een verhouding tussen de seculiere moraal en het seculiere wereldbeeld: metaphysics does matter. Het probleem is dat we wel het seculier wereldbeeld delen, maar geen goed beeld hebben van een bijhorende seculiere moraal. Vanaf de jaren zestig leek vrijwel niemand nog een specifiek christelijke moraal te verdedigen, zelfs de Kerk nam gas terug op het tweede Vaticaans Concilie en erkende de autonomie van de zedelijkheid.45815814

Kunnen gelovigen wel hun gelovig-zijn aan de kant zetten in hun perceptie van en reflectie over moraal?

Ook al kan ik niet het seculiere wereldbeeld met de religieuze moraal  verenigen, mijn christen-zijn niet  gronden met de filosofie, toch wil ik een objectieve moraal, die ook nog eens motiverend is. Volgens velen is dat onmogelijk in een seculier wereldbeeld.

In het Nieuwe Testament wordt er door Jezus verschillende keren op gewezen dat het leven volgens de wet van God uiteindelijk het best loont. Niemand komt immers het Koninkrijk Gods binnen die alleen voor zichzelf heeft geleefd. Ook al levert de navolging van Christus niets op in deze wereld, de beloning wordt gegarandeerd in het leven na de dood: ‘wie zijn leven wil redden, zal het verliezen; wie zijn leven verliest vanwege Mij en de goede boodschap, zal het redden’.

En wat houdt dit dan concreet in? Is het onmogelijk om Christus na te volgen en het leven  leiden vanuit je autonome wil? Hoe kan ik mijn leven verliezen voor Christus?

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s