Kant de laan uitgestuurd.

Er zijn misverstanden over hoe bij Kant de religie en de moraal zich tot elkaar verhouden. Enerzijds pleit Kant voor een puur rationele – en dus van God onafhankelijke – moraal: het is de rede zelf die de wil bepaalt en de plicht oplegt. Anderzijds lijkt God ook nooit ver weg te zijn en wordt God opnieuw binnengehaald als een noodzakelijk idee en dat we onze morele plichten moeten beschouwen als goddelijke bevelen. Het morele handelen kan zich niet laten leiden door empirische interesses, maar enkel en alleen door het plichtsbesef zelf.Opheffer_Russel

Het moraal kan niet gevonden worden omdat God iets stelt of zegt. Want waarom zouden we doen wat God zegt? Uit angst voor het hiernamaals? Dat zijn geen morele overwegingen. Omdat de bevelen goed zijn? Dat moeten we eerst zelf testen. Zelfs het heilige van het evangelie moet eerst met ons ideaal van de zedelijke volmaaktheid vergeleken worden voor men hem als zodanig erkent. Enkel het respect voor de zedenweten die zich noodzakelijk aan ons opdringt, maakt ons moreel.

Kant heeft in zijn kritiek nauwelijks of geen moeite gedaan om de op zichzelf reeds moeilijke gedachten op een aangename manier te formuleren. Als lezer moet je dan ook enige vasthoudendheid aan de dag leggen, maar als die kost geen inhoudelijke relevantie levert voor mijn onderzoek, heb ik er geen zin in. Ik hoef niet enkel een intellectuele uitdaging en/of een verplicht fundament voor iets waar ik niet mee bezig ben. En daarom komt Immanuel Kant niet op de hoogste verdieping. Het spijt me, tegenover hem en het publiek. Ik heb respect voor de man en zijn werk maar het technische, de redeneringen, de symmetrische overzichten; niets voor mij. Hij zal interessant blijven voor het onderzoek en zijn naam zal nog vaak te horen zijn in het huis, maar het is niet mijn opponent, of de denker waar ik me achter verschuil. Kant wordt veel aangehaald door andere schrijvers en doordat dit gebeurt kan hij nog vaak langskomen. Tot zover de verontschuldiging tegenover mezelf en de eventuele lezer.

Dan wordt het nu weer tijd voor iets spannends. We halen Nietzsche er weer bij. Wie weet wat voor plek hij inmiddels kan krijgen. Ergens ben ik er bang voor dat ik uiteindelijk het tegengestelde doe van wat een docent me adviseerde: “Je moet een waardige opponent zoeken, bijvoorbeeld Kant. Moderne filosofen zoals Nietzsche zijn te toegankelijk.” Misschien heeft hij wel gelijk. Toch ga ik op deze manier verder, omdat ik, wellicht op een rare manier, de lol wil behouden.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s