Schopenhauer over muziek en het onbewuste

Er is een kunst die los staat van alle andere: de muziek. Zij vertegenwoordigt niet de afschaduwing van een idee, zoals de andere kunsten. Hoe komt het dat zij toch zulk een machtige werking op het gemoed van de mens heeft? De muziek is de onmiddellijke projectie van de wil zelf en daarmede van het wezen van de wereld. In haar komt het diepste wezen van de mens en van alle dingen tot uiting. Onze wil streeft, wordt bevredigt en ijlt verder. Zo is de melodie een gestadig weg zwerven van de grondtoon, overeenkomstig de talloze vormen waarin de wil zich openbaart, en een uiteindelijk terugkeren tot de grondtoon, tot de harmonie, tot de bevrediging. In de muziek trekken alle geheime roerselen van ons innerlijk als een vertrouwd en toch eeuwig ver paradijs aan ons geestesoog voorbij. Doch altijd slechts voor een ogenblik. De muziek is niet de verlossing uit het leven, maar een schone troost. Om volkomen verlossing te verlangen, moeten wij van het spel, dat de kunst betekent, tot de ernst overgaan.schopenh

De blijvende verdienste van Schopenhauer is, dat hij de wijsbegeerte de ogen geopend heeft voor de duistere diepte die in de mens beneden de oppervlakte van het bewustzijn ligt. De grote dichters van alle tijden hebben deze gekend of er een voorgevoel van gehad. In de West-Europese filosofie heeft Schopenhauer voor het eerst de weg gebaand voor een filosofie  en een psychologie van het onbewuste.

Het zijn de gedachte van een man die zijn gehele leven lang geen eigen tehuis, geen moederlijke tederheid, en evenmin het geluk van een geregelde praktische werkzaamheid gekend heeft en ooit deel heeft uitgemaakt van een werkzame gemeenschap. Veel mag nog zo juist waargenomen zijn en met een verbluffende raakheid getypeerd, het blijft toch steeds eenzijdig, en zo is bijvoorbeeld het type der vrouw, zoals hij het schildert, niet de volledige waarheid, maar hoogstens een halve waarheid. En is zijn leer, dat alles in het leven daarop aankomt, vrij van leed te blijven en zich in een ongestoorde gemoedsrust te verheugen, niet enigszins de ietwat bekrompen bevreesdheid en het egoïsme van de morrige vrijgezel, die afkerig is van alle gezelligheid en verantwoording? Is werkelijk alle geluk louter negatief?

Leiden dingen als opvoeding, arbeid en relaties ons af van ons zicht op de werkelijkheid? En is dat erg? En zijn die aardse dingen niet nodig om de filosofie minder eentonig te maken? Komt Schopenhauer op mijn zolder terecht? Zijn krachtig pessimisme spreekt me aan, dus ik hou ‘m in de gaten. Het is nu vooral belangrijk om met velen kennis te maken. Op naar de volgende.

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s