Karl Marx, vader van het socialisme

Utopische socialisten, vooral Fransen, stellen theorieën op ter verbetering van de maatschappij. Karl Marx gaat verder, die de totale omkering van de maatschappij noodzakelijk acht en ook onvermijdelijk, en die tegenover de theorieën van de door hemzelf zogenoemde ’utopisten’ zijn ‘wetenschappelijk socialisme’ stelt en zegt te bewijzen dat uit de bestaande economisch-sociale werkelijkheid door revolutie en klassenstrijd het socialisme moet komen en daaruit weer het communisme, de verlossing van de arbeiders.

El-humanismo-3-Karl-Marx-copia

                  Natuurlijk staat Marx niet los van de geest van zijn tijd, van de 19e eeuw met haar rationalisme en toekomstverwachting. Het 19eeeuwse wetenschapsideaal beheerst ook Marx’ denken. Hegel had een grote invloed op hem (Hegels filosofie werd getypeerd als dialectisch idealisme). Marx neemt de leer van de dialectiek over maar  tegenover het idealisme stelt hij zijn materialisme. Het materialisme heeft in de geschiedenis vele betekenissen gekregen maar wordt door Marx verstaan als realisme. Hegels filosofie blijft feitelijk in de idee steken, zegt Marx; men moet uitgaan van de bestaande werkelijkheid. Wat is nu het wezen van de concrete werkelijkheid? Marx geeft op deze vraag antwoord door haar toe te spitsen op de arbeid. Niet denken, maar alleen arbeiden is echt mens-zijn! De mens is ‘homo faber’, producerend wezen. Marx ontkent dat de werkelijkheid in zichzelf redelijk is, ze is juist onredelijk. De redelijkheid ligt voor hem in de toekomst: de mens moet niet de bestaande orde aanvaarden, maar juist de orde scheppen. De filosofie vraagt om verwerkelijking, daarom is revolutie nodig!

Volgens Marx is niet het bewustzijn der mensen dat hun zijn, maar omgekeerd hun maatschappelijk zijn dat hun bewustzijn bepaalt. (Zur Kritik der politischen Okonomie, 1859) Ook zegt hij dat men bij de verklaring der historische ontwikkeling veel te weinig oog heeft gehad voor de economische voorwaarden. Marx wilde op elk terrein de nadruk op deze economische omstandigheden leggen. Uiteindelijk vind heel het godsdienstige, filosofische, juridische, zedelijke en culturele leven zijn basis in de productieverhouding en dan, sociaal gezien, zeer speciaal door het behoren tot een bepaalde klasse. Marx kan zijn historisch materialisme natuurlijk niet bewijzen, hoe zuiver wetenschappelijk hij ook te werk wil gaan, hij kan niets anders doen dan uitgaan van axioma’s, van een levens- en wereldbeschouwing. In zijn reactie tegen de hegeliaanse verabsolutering der ideeën stelt hij de verabsolutering van de economische aspecten van de samenleving. Van het historisch materialisme te onderscheiden is het zgn. dialectisch materialisme, thans de officiële leer van het Russisch communisme. Marx legt de nadruk op de maatschappelijke ontwikkeling. Er is in de wereld niets, of het is door de materie, de stof, voortgebracht. Uit de levenloze stof ontwikkelde zich in dialectische beweging het leven op aarde, dat sindsdien steeds hogere vormen aanneemt van dier tot mens. Men herkent de verwantschap met de darwinistische evolutietheorie! En zo is het ook in de geschiedenis van de mensheid.

Door mijn desinteresse in politiek, economie en mijn gevoelige verhouding tegenover het begrip arbeid, is deze materie erg interessant.. Als het zo zou moeten zijn dat mijn economische taak, mijn arbeid, mijn bewustzijn moet scheppen, begrijp ik waarom mijn bewustzijn zo in de war is; ik verricht momenteel geen erkende arbeid. Maar de arbeid die ik in de voorgaande jaren heb verricht, in de vorm van belachelijke bijbaantjes,  is volgens hem mensvervreemdend. Op wat voor manier moet het dan?

 

 

Advertenties

4 thoughts on “Karl Marx, vader van het socialisme

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s