Kant & Religie

Hebben de resultaten van de eerste twee kritieken van Kant met religie ‘afgedaan?’ Nee. Het idee dat het geloof aan God door wetenschap bewezen kan worden, is volgens Kant inderdaad onmogelijk geworden. Wetenschap is voor eeuwig beperkt tot de dingen van ruimte en tijd. Maar toch grondvest hij religie tegelijk opnieuw, maar nu vanuit het handelen.

Vrijheid, onsterfelijkheid, God – het is waar dat de theoretische rede daarover niets kan uitmaken. De praktische rede brengt ons verder: zij dwingt ons eraan te geloven. Onwrikbaar zedelijk handelen is niet mogelijk zonder het geloof aan vrijheid, onsterfelijk en God. Wie zedelijk handelt, geeft door zijn handelen te kennen dat hij daaraan gelooft – ook al zou hij deze begrippen theoretisch van de hand wijzen. Zedelijk handelen is praktische Godserkenning.

Voor de verhouding tussen moraal en godsdienst is bij Kant de moraal het oorspronkelijke, en de religie het afgeleide. Wat voegt de religie eigenlijk nog aan de moraal toe? Religie is de erkenning van onze plichten als goddelijke geboden. De plichten zijn steeds Kant dinergewaarborgd door de zedelijke wet. De religie verklaart deze plichten als door God in onze rede gelegd. Zij bekleedt hen met goddelijke wil. De religie is dus, wat inhoud betreft, eensluidend met de moraal.

Daar er nu slechts één enkele moraal is, hoe is het dan mogelijk dat er zo verschillende godsdiensten zijn? De verschillende godsdiensten zijn ontstaan, doordat de mensen het rijk van de (volstrekt enige) religie met een aantal geloofsstellingen hebben gevuld die zij als (ten onrechte) voorgoddelijke geboden hebben uitgegeven. Wanneer uit de historisch geworden religies de zuivere – morele!- kern zal worden uitgepeld, dan moeten zij aan de toetssteen van de zedelijke rede worden gemeten en op die wijze het echte van het onechte gescheiden worden. Kant komt tot de slotsom dat het christendom de enige zedelijk volmaakte godsdienst is en was (evenals andere filosofen voor hem), ervan overtuigd dat hij met zijn godsdienst-wijsgerige onderzoekingen aan de religie een dienst bewees.

Dat God niet met de rede te bewijzen is maar vanuit het handelen/het geloof moet komen hoor ik van zoveel filosofen en mensen om mij heen. Dat is in mijn tijd niets nieuws. Wat ik veel interessanter vind, is dat een mens die zedelijk handelt klaarblijkelijk (een) God erkent. En dat Kant het christendom de min of meer volmaakte godsdienst vind in zedelijk opzicht. Dat zijn nogal uitspraken! … Wordt vervolgd.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s