Johannes Calvijn

Calvinisme

Tijdens de catechisatie en de godsdienstlessen werden me de namen van nederige helden, jaartallen van de belangrijke synodes en de leerregels geleerd. Een grote naam uit dat rijtje is Johannes Calvijn. Vanuit allerlei hoeken, voornamelijk de bijbelgordel, hoorde ik mensen praten over een ‘calvinistische achtergrond’ of ‘het juk van het calvinisme’. Daar schrok ik altijd van. ‘Dat calvinisme moet wel iets ergs zijn,’ dacht ik soms. Al twijfelde ik er niet aan dat het voor mij de manier was om te leven.

Zicht op Calvijn

De strengheid, het eerste aspect waar velen aan denken bij het calvinisme, heb ik  als iets goeds/noodzakelijks ervaren. Dat wordt beloond. Vanaf mijn jongste jaren wilde ik weten hoe streng ik moest zijn. Voor mezelf en voor anderen. Door terug te gaan naar mijn godsdienstlessen en kerkbankjes probeer ik, door het figuur Calvijn te leren kennen, iets te leren over de veelgehoorde en gebruikte term ‘calvinisme’. Omdat er in die bankjes vooral stencils werden uitgedeeld waarin ik de gewenste frasen op de stippellijstjes moet invullen, hanteer ik ook andere bronnen. Het eerste boek dat ik in huis neem is de Institutie van Calvijn zelf, een gewicht van zo’n twintig kilo. Als inleiding gebruik ik: ‘Zicht op Calvijn’. Calvijn

Calvijn is lang geleden. Toch wordt er nog veel over geschreven. Waarom? Wat heeft hij ons vandaag nog te zeggen? Het begon allemaal…

In 1536. Dat was het jaar dat Calvijn zich tegen de rooms-katholieke kerk keerde. Hij was van mening dat een impliciet geloof niet voldoende is. Hij ziet de onwetendheid onder de mensen om zich heen  en pleit voor kennis van de leer, waar Rome leert dat de kerk het laatste woord heeft, in plaats van het schrift. Om een indruk te geven wat voor christen Calvijn was, een fragment uit de Institutie:

Dat wij dienstknechten der zonde zijn, opdat wij door Hem bevrijd worden? Dat wij blind zijn, opdat wij door Hem verlicht worden? Dat wij kreupel zijn, opdat wij door Hem geleid worden? Dat wij zwak zijn, opdat wij door Hem ondersteund worden? Dat wij aan onszelf alle stof tot roemen ontnemen, opdat Hij alleen roemrijk uitblinke en wij in Hem roemen?’ (I, I, XVI)

Een nederig christen. Dat is een van de ‘belangrijkste’ dingen die ik heb geleerd in de kerk en op school; nederig zijn. Aan onszelf hebben we niets en aan God hebben we alles te danken, is een bekende gedachte. Calvijn leert me dat het genoeg is om naar God en de Schrift hoeven te luisteren, meer heb ik niet nodig. Mijn poging om zelf een weg te zoeken in dit leven, aan de hand van bijvoorbeeld filosofen , vindt hij een zinloze en zelfs zondige poging. Weer een fragment uit de institutie om dit te benadrukken.

Het nut van menselijke contemplatie

De geest van de mens gaat een doolhof binnen, als hij aan speculeren toegeeft. Indien de filosofie met Christus wordt vermengd, zal zij niets anders zijn dat het bederf van de geestelijke leer (I, XIII, II). God heeft grenzen aan de rede gegeven en die moeten we niet pogen te overschrijden, het is ons niet geoorloofd om in de verborgenheden Gods (Deut. 29:29) door te dringen (III, XXI, III).

Al maakt dit indruk, het moge duidelijk zijn dat ik het niet alleen bij Calvijn en de Bijbel ga houden. Wil ik me een calvinist noemen en daar content mee zijn, dan is het bestuderen van Calvijn een ware confrontatie. Koelbloedig stelt hij dat het niet de taak is om interessante gedachten te creëren maar dat we enkel hoeven te luisteren naar het Woord, dat tot ons gesproken is. Maar de Institutie bruist ook van de heerlijkheid Gods! ‘De grondtoon van de institutie is dat we er voor God zijn, ons leven moet dienen tot glorie van Hem,’ en:

‘Wij zijn niet van onszelf: laat ons dus, voor zover het mogelijk is, onszelf en al het onze vergeten. Aan de andere kant, wij zijn van God: laat ons dus voor Hem leven en sterven’ (III, 7, 1).’

In de sfeer van Calvijn neem ik aan dat ik hier op de laatste plek voor mezelf ben. Calvijn stelt namelijk dat ik er op een andere manier toch niet ga komen; ‘menselijke contemplatie is tevergeefs: God heeft de ondoorgrondelijkheid der goddelijke openbaring nimmer opgeofferd aan rechtlijnige logische redenering.’

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s